43 اسلاید اول شامل در و پنجره های قدیمی می باشد
قمریّه و قندلیه:
این پنجره ها پوششهایی از سنگ یا گچ مشبک یا چوب خراطی شده با شیشه های رنگین دارند. پنجره های قندلیه به دو صورت بنا می شد: در پنجره های قندلیة ساده ، یک جفت پنجرة مستطیلی با دو آستانة مستوی یا قوسی ، به نام پنجره های دوقلو، در کنارهم ساخته می شدودربالای هریک پنجره ای دایره یا بیضی شکل ، به نام قمریّه ، تعبیه می گردید.
شباک:
هوای متغیر ایران،آفتاب تند ، بادو طوفان، گردوغبار و عقاید خاص مذهبی هم ایجاب می کرده است که ساختمان علاوه بر در و پنجره و روزن پرده ای یا شباکی برای حفاظت درون بنا داشته باشد.
درون ساختمان با روزن ها پنجره های چوبی یا گچی یا پرده محفوظ شده و بیرون انرا با شبکه ای سفالی یا گچی می پوشاندند.
مشربیه:
نوعی پنجرة بیرون آمده چوبی به نام مشربیه نیز در طبقه های فوقانی ساختمانهای مسکونی ، بویژه در مواردی که نمای ساختمان به سمت گذر عمومی بود، نصب می شد که تمام سطوح آن چوبی و غالباً بر کل پا(کنسول ) هایی چوبی متکی بود. از آنجا که در بیشتر موارد سطح بازشو این پنجره ها مشبک بود، افراد از داخل اتاق ، بدون آنکه دیده شوند، به بیرون اشراف داشتند .
معمولترین نوع پنجره در معماری ایران ، پنجره های دو لته (دو لنگه ) یا چند لته بود که هر لته آن غالباً روی یک پاشنه و یک میلة چوبی در بالا و پایین می چرخید. در پنجره های چند لنگه ، گاهی یک یا چند لنگه را به صورت ثابت و شماری از لنگه ها را به صورت بازشو می ساختند ، گونه ای از پنجره ها را نیز به صورت قدی و از سطح کف اتاق یا اندکی بالاتر می ساختند که به در ـ پنجره معروف اند. بسیاری از پنجره های اتاقهای اصلی را به این صورت می ساختند تا هنگامی که روی زمین می نشستند، بتوانند فضای بیرون را ببینند. برخی از این گونه در ـ پنجره ها درِ ورودی اتاق نیز بود. در نواحی کویری غالباً اندازه و نوع اتاقها را با تعداد در یا در پنجره های آن (سه دری ، پنج دری و مانند آن ) مشخص می کردند. ارسیها معمولاً یکی از اضلاع چهارگانه اتاق را تشکیل می داد و از کف اتاق تا سقف ادامه پیدا می کرد. سطح پنجره های ارسی غالباً از شبکه های چوبی با نقشهای هندسی بسیار ظریف و زیبا به صورت گره سازی یا قواره بندی و با استفاده از قطعه های شیشه رنگی یا ساده ساخته می شد.
فخر و مدین ( پرو خالی- شبکه های آجری)
گاهی حصار و باره باغها و اماکن مذهبی را مشبک میساختند تا ازبیرون درون زیبای ان را بتوان نگریست،این گونه دیوارها را با قطعات گل پخته به اشکال هندسی و غیر هندسی می ساختند. و چون در فواصل انها حفره هایی پدید می امد می کوشیدند که شکل و هیبت سوراخ ها نیز زیبا باشد. مانند دیوار باغهای دوسوی چهار باغ اصفهان .
کارکرد سطح مشبک پنجره های ارسی تامین نور فضای درونی در معرض دید قرار دادن فضای بیرونی ،کاهش شدت تابش نور آفتاب و گرما، ایجاد زیبایی در نمای ساختمان حفظ حریم و محرویت فضای بیرون ،دور کردن حشرات مزاحم(شیشه های رنگی پنجره های ارسی با ایجاد نورهای رنگارنگ باعث دور شدن و خارج شدن حشرات مزاحم از فضای بیرونی اتاغ های دارای پنجره های ارسی می شوند.)
اثرات و دلایل استفاده از پنجره های ارسی
الف-نور :این نوع پنجره ها باعث می شوند نور خورشید به اندازه کافی وارد فضای اتاق شود نه کمتر نه بیشتر
ب-روانشناسی رنگ ها:از نظر روان شناسی رنگ های مختلف این شیشه ها و ایجاد نور های هم رنگشان بر روی انسان تاثیرات مختلفی می گذارد که هر رنگ کنار رنگ دیگر شدت این تاثیر را خنثی می کند و مقدار مناسب آن را تنظیم و تعدیل می کند.بیشتر رنگ های استفاده شده در شیشه های ارسی رنگهای لاجوردی قرمز سبز و زرد هستند و هر کدام به تنهایی یک تاثیر روانشناختی مجزای دارند.
سه دری ها: طوری ساخته می شدند که آفتاب به طور مستقیم نتواند به داخل آنها نفوز کند. اما در دوره قاجاریه سه دریها تبدیل به دودری شده و آن را نیز طوری ساخته اند که آفتاب دقیقن وارد اتاق شود.اتاق سه دری اتاق خواب خانه بوده است برای طراحی آن از نصف تناسب تلایی کمک می گرفتند.
دانلود پاورپوینت معماری درمورد در و پنجره- 54 اسلاید
