موقعیت روستای خرانق:
روستای خرانق که در عرض جغرافیایی 48/ 20/32 و طول جغرافیایی 09/40/54 واقع شده است، از دهستان رباطات، بخش خرانق و شهرستان یزد می باشد. و به فاصله 75 کیلومتری مرکز شهرستان واقع شده است. این روستا در کویر مرکزی قرار گرفته و کلیه عوامل اقلیمی و جغرافیایی آن گونه مناطق را دارا می باشد. راه منتهی به روستا آسفالته است و روستا در یک فضای هموار گسترده شده است.
ارتفاع روستا از سطح تراز صفر 1760 متر می باشد. از جنوب روستا یک رودخانه فصلی می گذرد که به سمت شرق امتداد می یابد.
طرح های روستای خرانق
حوزة ناقذ و نفوذ روستای خرانق:
روستای خرانق دارای ارزش های معمارانه و تاریخی بوده و حوزة ناقذ و نفوذ آن به شرح زیر می باشد:
1- روستاهای هامانه، سنگرد، درند و مزرعه آقا از خدمات روستا استفاده می کنند.
2- تعدادی از روستاهای مجاور تحت پوشش خانه بهداشت این روستا هستند.
3- دانش آموزان دختر و پسر متوسط جهت ادامه تحصیل به شبانه روزی اردکان مراجعه می کنند.
4- مردم روستا برای خریدهای مهم و یا کارهای اداری مهم تر به شهر یزد و یا اردکان مراجعه می کنند.
5- معمولاً به دلیل عدم وجود مراکز فرهنگی و هنری جوانان به مراکز شهرستانها مراجعه می کنند.
6- معمولاً جوانان جهت کاریابی به شهر یزد و اردکان و گاهاً اصفهان و تهران مراجعه می کنند.
طرح های روستای خرانق
(1) بررسی وضیعیت توپوگرافی، شیب و دفع آبهای سطحی
1-1- وضعیت توپوگرافی و شیب روستای خرانق
روستای خرانق در طول جغرافیایی 32 درجه و 20 دقیقه و عرض جغرافیایی 54 درجه و 40 دقیقه شمالی در کنار ارتفاعات و حوضه های آبریز وسیعی واقع شده است. و ارتفاع متوسط آن از سطح دریا حدود 1760 متر می باشد.
روستای خرانق از تیپ روستاهای پایکوهی – کویری است و در کنار ارتفاعات و حوضه های آبریز وسیعی در شمال شرق استان واقع شده است. شیب عمومی روستا به تبع وضعیت قرار گیری آن در دامنة ارتفاعات از شمال به جنوب و در غالب موارد 3 یا 4 درصد است.
سرچشمه مسیل های روستا همان رشته کوه های مرتفع و مهم استان یزد می باشند که در شمال شرق استان واقع شده اند. این ارتفاعات که از شمال شهر یزد تا منطقه خرانق امتداد یافته است دارای قلل مرتفع هنزا (3158 متر) می باشند.
1-2- دفع آبهای سطحی در روستای خرانق
همان طور که در نقشه توپوگرافی منطقه خرانق مشاهده می گردد، خرانق در کنار ارتفاعات و حوضه های آبریز وسیعی در سمت غرب و شمال غرب واقع شده است. و آبهای ناشی از بارندگی به سمت شرق و جنوب شرق سرازیر می شوند. در حال حاضر در شمال و جنوب خرانق دو مسیل خشک وجود دارد که آبهای ناشی از بارندگی در آن تخلیه می گردد. مسیل جنوبی که عریض است و در خط القعر واقع شده، در امتداد جنوب غربی به جنوب شرقی کشیده شده است و آب بارندگی و سیلاب حوضة جنوبی و جنوب غربی خرانق به این مسیل ریخته و تخلیه می گردد. اما آب بارندگی حوضه شمال ابتدا در مسیل شمالی جریان می یابد و سپس خرانق را دور زده و به مسیل جنوبی می پیوندد. آبهای سطحی ناشی از بارندگی در کوچه ها و خیابان های خرانق با توجه به شیب منطقه که از شمال به جنوب می باشد و با توجه به شیب حدود 3/0 در غالب موارد، به راحتی از کوچه های فرعی به کوچه های اصلی تخلیه و از آنجا به خارج از خرانق در خط القعرها و از جمله مسیل جنوبی هدایت می شود.
طرح بهسازی خرانق
(2) بررسی وضعت پوشش گیاهی روستا و محدوده:
2-1- تعداد و تنوع پوشش گیاهی:
خرانق روستایی است واقع در منطقه کویری استان یزد و اگر چه روستایی پایکوهی – کویری محسوب می شود، فقر گیاه و درخت در چشم انداز عمومی، که خصوصیتی عام در روستاهای کویری است، در ان به چشم می خورد.
در نقشه تراکم پوشش گیاهی استان (گیاهان کویری) منطقه خرانق در تیپ مراتع درجه چهار و به صورت منطقه حفاظت شده شدید قرار دارد. انواع پوشش گیاهی روستا شامل: درختان کاج، گز، طاق، انار و تعداد اندکی درختان پسته و انجیر و نخل
می باشد.
طرح بهسازی خرانق
2-2- وضعیت پوشش گیاهی در معابر و واحدهای مسکونی روستا:
همان طور که اشاره شد فقر گیاه و درخت در منظر عمومی روستای خرانق به دیده
می شود به نحوی که به ندرت در معابر روستا گیاه و درختی به چشم می خورد. معابر درون بافت قدیمی قلعه به علت محدودیت فضا، تنگ و باریک و در بعضی مسیرها مسقف هستند و به کل بافت درون قلعه عاری از درخت است. و تنها در معابر عمومی گرداگرد بافت دورة میانه روستا و بعضی معابر بخش توسعه یافته جدید روستای خرانق، در کنار خیابان کشی های جدید، ندرتاً درختان گز و کاج و توت دیده می شود. فقر منابع آبی و گرما و خشکی هوا از دلایل عمده فقر گیاه در چشم انداز محیطی روستا می باشد. تنها می توان به باغات انار و کشتزارها و مزارع هویج، گندم، جو، پنبه و ... در اطراف قلعه اشاره نمود که به علت کوتاه بودن و یا ریختن حصار باغها و شیب طبیعی معابر روستا در چشم انداز عموم قرار می گیرند. در معابر عمومی درختان گز و کاج بیش از همه دیده می شود.
بر خلاف معابر عمومی وجود درخت و گیاه در درون حیاط های بافت مسکونی خارج از قلعه، حتی اگر شده تنها یک درخت، از ارزش خاصی برخوردار است که البته در حیاط خانه ها بیش از همه درختان انار به چشم می خورند.
چنانچه مقطعی غربی – شرقی از موقعیت روستا در منطقه ترسیم شود، ابتدا بخش فیزیکی بافت جدید و میانه روستا، سپس نوار باریکی از باغات انار و پسته، پس از آن بافت متراکم قلعه و سپس باغات انار و در آخر مزارع و کشتزارهای هویج، زردک، گندم، جو، پنبه و ... دیده می شود.
مقطع از عرصه استقرار روستا:
(3) برررسی وضعیت اقلیمی روستا
3-1 وضعیت اقلیمی روستا
بر اساس ضریب خشکی دو مارتن خرانق با ضریب 68/4 جزء مناطق دارای آب و هوای خشک و بیابانی محسوب می گردد و از دیدگاه طبقه بندی کوین با توجه به درجه حرارت سالیانه (کمتر از 18) می توان روستای خرانق را به طور کلی جزء مناطق دارای آب و هوای سرد و خشک و با مشخصات خاص آب و هوایی زیر دانست:
3-2- درجه حرارت
در روستای خرانق، اختلاف درجه حرارت در شب و روز چندان زیاد نیست ولی روستا دارای تابستان های گرم و زمستان های سرد می باشد و حدود یک ماه در زمستان در روستا یخبندان وجود دارد. بر اساس آمار به دست آمده در ایستگاه هواشناسی خرانق در فاصله سالهای 80 – 1375 ، ماه آذر، با متوسط دمای 31/7 درجه سانتی گراد و تیر ماه با میانگین دمای 81/ 27 سانتی گراد سرذترین و گرمترین ماه های سال به شمار می روند. بر همین اساس متوسط دمای سالیانه در خرانق 1/ 16 سانتی گراد می باشد.
3-3- بادهای مطلوب و نامطلوب
در خرانق باد بر دو نوع است:
(1)باد مفید که به باد خراسان معروف است و در فصل گرما از قسمت شمال شرقی به روستا می وزد و به همین علت جهت تالارها در خانه های روستا به این سمت ساخته شده ایت.
(2) باد مضر که به باد قبله معروف است و از جنوب غربی می وزد که بادی گرم و توأم با گرد و غبار است.
3-4- بارندگی:
به علت کویری بودن استان یزد، ریزش های جوی در سطح استان بسیار ناچیز است. بر اساس آمار بدست آمده در ایستگاه هواشناسی خرانق متوسط باران سالیانه در این روستا 6/ 137 میلیمتر می باشد و ماه های خرداد و شهریور با میانگین بارندگی صفر میلیمتر و اسفند ماه با 8/ 28 میلی متر، کمترین و بیشترین میزان بارندگی سالیانه را دارا می باشند. میزان متوسط بارندگی سالیانه حدود 5/ 126 میلی متر و زمان اصلی بارش از اواخر پاییز تا اوایل اردیبهشت می باشد.
3-5- رطوبت
بر اساس آمار بدست آمده در ایستگاه هواشناسی خرانق، متوسط رطوبت نسبی سالیانه روستای خرانق 41/ 40 درصد است و ماه های مهر و خرداد با 23 درصد رطوبت نسبی، خشک ترین و دی ماه با 5/ 68 درصد رطوبت نسبی، مرطوب ترین ماه سال می باشد.
تذکر: قابل ذکر است که اعداد بدست آمده از تحلیل آمارهای اقلیمی موجود که در طی 6 سال اخیر جمع آوری شده است، بدست امده اند. محدودیت سالهای مورد مطالعه ایستگاه هواشناسی خرانق از دقت این اعداد می کاهد.
4- وضعیت آبهای سطح الارضی و تحت الارضی، منابع آب ( چشمه و قنات و ...)، مکانیزم آبیاری و شبکه های آبرسانی:
4-1- کمیت سفره آب زیرزمینی:
در رابط با کمیت سفره آب زیرزمینی خرانق نکات زیر قابل ذکرند: روستای خرانق در زیر حوضة هریش، از لحاظ کیفیت و کمیت بسیار فقیر و نامطلوب می باشد؛ زیرا سفره آب زیرزمینی منطقه از رسوبات تشکیلات شمشک تغذیه می گردد که دارای غلظت اصلاح و شوری زیادی می باشد.
4-2- منابع آب سطح الارضی:
در منطقه خرانق تنها مسیل بزرگ با بستری عمیق که به شکل رودخانه به چشم می خورد، رودخانة فصلی دو کامی می باشد که از حوالی روستای خرانق ( دامنه ارتفاعات) آغاز و به سمت دره انجیر، به طول 5/22 کیلومتر در بستری خشک و آبرفتی جریان می یابد.
به دلیل فرسایش رودخانه ای در جنوب روستا تپه های رسی و نمکی با دیواره های عمودی برش داده شده اند که به صورت حفره هایی به نام بوکن، مورداستفادة اهالی روستا واقع می شوند.
4-3- منابع تأمین آب روستای خرانق:
قنات:
منطقه خرانق که سرزمینی است کوچک در مجاورت کویر مرکزی ایران، همواره با کمبود شدید آب برای انواع فعالیت های اقتصادی مواجه می باشد.
این کمبود که ناشی از فقدان نزولات آسمانی و تبخیر شدید می باشد اهالی را ملزم داشته که توجه فراوانی به استخراج و بهره گیری از منابع آب زیرزمینی (سفره های آب زیرزمینی)معطوف بدارند. در گذشته به این علت که امکانات حفر چاه های عمیق به صورت نوین وجود نداشته است،تنها راه هدایت آبهای زیرزمینی به سطح زمین، احداث قنوات بوده است، که این روش استحصال آب در روستای خرانق هم به چشم
می خورد. وجود دو رشته ارتفاعات خرانق و هامانه در سطح منطقه سبب تغذیه سفره آب زیرزمینی و بالطبع آبدهی زیاد رشته قنوات موجود منتهی به روستا می گردد.
آب انبارها:
با توجه به ویژگی های اقلیمی روستا و عدم وجود رودخانه دائمی، لذا اصلی ترین منابع آب، علاوه بر قنوات، آب انبارها می باشند.
منابع تأمین آب انبارهای روستای خرانق قنوات و آب باران می باشند در گونة اول: با هدایت یک رشته فرعی از آ ب قنات به منظور استفاده عمومی درسطح محلات روستا به این منظور دست می یافتند و در حالت دوم محل استقرار آب انبار را به نهوی انتخاب می نمودند که آب باران جاری شده دردشت های خشک به طرف مخزن آب انبار هدایت شده، در آن ذخیره شود. این آب پس از ته نشین شدن املاح موجود در آن، مورد استفاده شرب قرار می گرفته است.
چاه:
امروزه به دلیل برخورداری از تکنولوژی نوین وافزایش جمعیت ضرورت حفر چاه های عمیق و استحصال آب از این منابع و انتقال به مخازن موجود در سطح روستا پدید آمده است به نحوی که امروز در سطح روستا از چاه های عمیق بهره برداری می شود.
4-4 شبکه آبر سانی (مشروب ) روستای خرانق :
وضعیت سیستم آبرسانی (مشروب ) روستا در سال های گذشته وضعیت مطلوبی یافته ولی در مواقع آبی در فصل گرم، این آب جیره بندی می شود، در سال های گذشته خرانق به دلیل شوری آب های زیر زمینی در منطقه فاقد آب شیرین مصرفی بوده و اهالی روستا آب مشروب خود را از دو اب انبار نو و کهنه (آب انبار کهنه در بافت قدیم روستا و آب انبار نودر بخش جدید روستا، پشت ساختمان مخابرات واقع هستند) تأمین می کردند.
منابع آبی دو آب انبار مذکور به تر تیب توسط استخر15×45 احداث شده وانتقال آب از اردکان توسط تانکر تأمین می شود.
طبق اظهارات اهالی محل، بعدها بین آب انبار نو وآب انبار کهنه نیز کانال کشی شده تا آب از طریق این کانال از آب انیار نو به آب انبار کهنه انتقال یابد.
(5) مطالعات هیدرولوژی (ویژگی های حوضه آبگیر، شدت بارندگی و ...) به منظور تأمین دبی (شدت جریان) روان آبها:
(6) شناخت مراکز تفرجگاهی و جاذبه های گردشگری موجود و
پتانسیل های تفریحی در روستا و منطقه
6-1- میراث طبیعی روستای خرانق
منطقه کویری که خرانق در آن واقع است به طور کلی به لحاظ مراکز تفریحی – تفرجگاهی، دچار فقر و کمبود می باشد. فقر منابع آبی و گیاه و درخت محدودیت اصلی در سازمان دادن این چنین مراکزی به شمار می رود.
علی رغم وجود فقر نسبی، روستای خرانق به علت قرار گرفتن در دامنه ارتفاعات و عبور یک رودخانه فصلی از جنوب روستا از میراث طبیعی با ارزشی برخوردار است. این میراث طبیعی که شامل باغات انار و پسته با حصار های زیبا و کوتاه و مزارع و گشتذارهای هویج و پنبه و گندم و ... می باشند به علت قرار گیری در شیب طبیعی زمین و ترکیب شدن با رودخانه فصلی دو کالی که پل آبگذر زیبایی بر خاطره انگیزی آن افزوده است، چشم اندازی بی بدیل را به نمایش می گذارند که کوه های دور دست و خارج از محدوده روستا، آخرین پرده های آنرا شکل می دهند و بر شیب طبیعی زمین و تأثیر زیبای آن بر شکل گیری بافت مسکونی تأکید می نمایند.
6-2- میراث تاریخی روستای خرانق:
...
63 ص فایل Word
دانلود تحقیق روستای خرانق
