پزشکان باید قبل از تجویز خون و فراورده های آن سؤالات زیر را از خود بپرسند:
مواردی که کارکنان بانک خون و پرستاران بیمارستان ها برای مصرف بهینه خون باید رعایت فرمایند:
تاریخچه انتقال خون:
از بدو زندگی غارنشینی، خون برای بشر اسرارآمیز بوده و نیروی زندگی و مفرح روح ، محسوب می شده است.
پزشکان مصر قدیم به ارزش خون پی برده بودند، برای بهبود بیماران و تقویت پیران، استحمام با خون را توصیه می کردند. در قرون وسطی پزشکان خوردن خون را به بیماران خود تجویز می نمودند.
در سال 1492 برای درمان پاپ هفتم بنام « جوآنی کاردینال سیبو » ملقب به معصوم، پزشکان، خون سه جوان قوی هیکل را به او خوراندند که نتیجه درمان به مرگ هر چهار نفر منتهی گشت.
اولین کسی که خون درمانی را واقعاً از طریق وریدی انجام داد، یک طبیب انگلیسی بنام « ریچارد لوئر » در سال 1665 بوده، او از یک سگ کوچک تا حد مرگ خون می گرفته سپس بوسیله یک پر پرنده، شریان سگ بزرگ را به ورید سگ کوچک وصل، و شاهد بهبود سگ کوچک گردید.
در سال 1818 یک طبیب انگلیسی بنام « جیمز لاندل » که متخصص بیماری های زنان و زایمان بوده در حقیقت پایه و اساس خون درمانی را بنا نهاده است. به همین مناسبت به او لقب « پدر انتقال خون » داده شده است، وی 10 مورد انتقال خون انجام داده است که 4 تای آن با موفقیت انجام گرفته است .
کم کم مـاده ضـد انعقـاد خـون کشـف گردیـد که تـوانستنــد بـه طـرز ذخیــره خـون وضـع بهـتـری بـدهنـد. در سـال 1900 « لانـدشتـاینـر» و همکـارانـش چهـار گروه خون A – B – AB - O را کشف کرد. و در سال 1940 ارهاش خون کشف گردید. و در سالهای اخیر با استفاده از دستگاههای خودکار و بهره گیری از کامپیوتر پیشرفت های سریع و چشم گیری در امر استفاده از خون و فرآورده های آن به وقوع پیوسته است. به طوری که امروزه انتقال خون به عنوان یک طب مطرح است.
خون چیست ؟
خون بافت مایع بدن است که کار تغذیه و تنفس سلول های بدن را بعهده دارد. قلب با عمـل تلمبـه ای ( پمپـاژ) خود، این بـافت مایع را در رگ هـای بدن به جریان می اندازد. خون مواد غذایی و اکسیژن را به تمام سلول های بدن می رساند و مواد زائد آنها را، جهت دفع به کلیه ها ، کبد و شش ها حمل می کند
ترکیب خون :
قسمت سلولی که شامل گلبول های قرمز و سفید و پلاکت ها می باشد و 45 درصد حجم خون را تشکیل می دهد.
قسمت مایع ( پلاسما ) که حاوی آب، املاح، هورمون ها، عوامل انعقادی و مواد آلی ( چربی، پروتئین و مواد قندی ).
عناصر سلولی خون چیست:
گلبول قرمز
گلبول سفید
پلاکت
گلبول قرمز:
گلبول های قرمز انتقال اکسیژن به تمام سلول های بدن و بازگرداندن گاز کربنیک از سلول ها به ریه ها را بعهده دارد. عمر مفید گلبول های قرمز در بدن 120 – 110 روز است. تعداد آن بطور طبیعی در مردها 6 – 5/4 و در زنها 5/5 – 4 میلیون در هر میلیمتر مکعب خون است.
گلبول سفید:
گلبـول هـای سفیـد به دو دسته تک هستـه ای که شامـل لنفوسیت هـا و منوسیت هـا و چند هسته ای شامل: نوتروفیل ها، ائوزینوفیل ها و بازوفیل ها تقسیم می شود که کار آنها دفاع از بدن در مقابل عوامل خارجی ( بیماری زا ) می باشد. تعداد آن به طور طبیعـی در بزرگسالان بیـن 10000 – 4000 ( بطـور متـوسط 7000 ) در هـر میلیمترمکعب خون می باشد.
پلاکت:
پلاکت ها کوچکترین سلول بافت خون می باشند و در انعقاد خون نقش دارند. طول عمر آن در بدن 10 - 8 روز است.
مواد پروتئینی پلاسما شامل:
آلبومیـن که با ایجـاد فشـار اسمـزی مانع خروج پلاسمـای مـویـرگ هـا می شود.
گلوبولیـن که بـاعث افـزایش مقاومت بدن در مقابل عوامل عفونی و بیگانه می گردد.
شرایط اهدای خون :
سن بین 65 – 17 سال باشد.
وزن حداقل 50 کیلوگرم باشد.
افرادى که از نظر جسمى و روحى شرایط مناسبى داشته باشند.
فشارخون متعادل داشته باشد.
کم خون نباشد.
سابقه هپاتیت ویروسی ، برخی دیگر از بیماری های عفونی و بیماری های مهم و جدی قلبی و ریوی را نداشته باشد.
معتاد به مواد مخدر تزریقی و الکل نباشد.
از آخرین اهدای خون قبلی حداقل 8 هفته گذشته باشد.
مزایای اهدای خون :
علاوه بر اجر دنیوی و اخروی شامل:
نجات جان انسانها.
انجام معاینات پزشکی.
احتمال کاهش بیماری های قلبی و عروقی و سکته قلبی و مغزی.
کاهش اضطراب، افزایش احساسی پویا و ایجاد تعهد فردی.
فعال شدن مراکز خونساز بدن.
تعیین گروه بندی ABO و Rh خون.
انجام آزمایشات ایمنی از نظر بیماری های ایدز، هپاتیت بی و سی و سیفلیس.
مقدار خون در بدن :
معمولاً مقدار خون در مردها کمی بیشتر از زن هاست.
یک سیزدهم وزن بدن یا به عبارت دیگر 7 درصد تا 8 درصد وزن بدن را خون تشکیل می دهد. یا می توان گفت:
در مردها به ازای هر کیلـوگرم وزن بدن 70 و زنها 65 میلی لیتر خون، وجود دارد. یعنی یک شخص بالغ با وزن حدود 70 کیلوگرم به طور متوسط در حدود 5 لیتر خون در بدن دارد.
مراحل اهدای خون:
مقدمه: مراکز انتقال خون باید اطمینان حاصل کنند که اهدای خون ، هیچ گونه زیانی به شما نمی رساند و نیز می بایست اطمینان حاصل شود که خون شما برای شخصی که آن را دریافت می نماید نیز کاملاً بی ضرر است .
1ـ قبل از اهدای خون پیام های مهم سازمان مطالعه شود.
2- کارت شناسائی معتبر به مسؤل پذیرش ارائه گردد.
3ـ در قسمت پذیرش مشخصات فردی در فرم مخصوصی ثبت می گردد.
4ـ معاینات پزشکی: قبل از اهدای خون، چندین سوال در مورد تاریخچه پزشکی شما، سلامت و روش زندگی شما در گذشته و حال پرسیده می شود. این سوالات فقط به منظور حفظ سلامت شما و سلامت شخصی است که خون شما را دریافت می نماید . هرگونه سوال در مورد اطلاعات شخصی به صورت محرمانه حفظ شده و از آن به منظور دیگری استفاده نخواهد شد. به شما گفته می شود که آیا برای اهدای خون مناسب هستید؟ و اگر خیر، آیا می توانید در آینده خون اهدا نمائید، در صورت نیاز، شما به یک مرکز بهداشتی یا مشاوره برای مراقبت یا مشاوره بیشتر راهنمایی می شوید. معاینه پزشکی مختصری از شما بعمل می آید تا نبض، فشارخون و وزن شما کنترل گردد. سپس پزشک مرکز انتقـال خـون مشخص می کند شما می توانید خون اهدا نمائید یا خیر؟ و مقدار خون اهدایی شما توسط پزشک مشخص می گردد.
5ـ خونگیری: سپـس روی تخـت راحتـی قـرار مـی گیـریـد پس از انتخاب رگ ( ورید) مناسب، محل ورود سوزن و اطراف آن در ناحیه داخل آرنج شما با محلول های ضد عفونی کننده تمیز می شود، سپس یک خونگیر آموزش دیده سوزن استریل را که به یک کیسه خون متصل است و برای اولین بار فقط جهت استفاده شما باز شده وارد ورید شما می نمـاید. زمـان جمـع آوری خون نباید بیشتر از 10 دقیقه طول بکشد.
5ـ استراحت و پذیرایی: پس از پایان خونگیری کمی استراحت نموده و پس از پذیرایی، مرکز انتقال خون را ترک می نمائید.
کل مراحل اهدای خون حداکثر 30 دقیقه طول می کشد.
مهمّ * خود حذفی: بعد از تکمیل موفقیّت آمیز کلیّه مراحل غربالگری برای اهدای خون، فرم حذف محرمانه به داوطلب اهدای خون داده می شود. اگر فرد پس از اهدای خون تصمیم گرفت خون اهدایی اش به هر علّت برای بیمار نیازمند مصرف نگردد، آن قسمت از فرم را، که نوشته ( خون من مصرف نشود ) به درون صندوق می اندازد و قسمت دیگر فرم که نوشته ( خون من مصرف شود ) را برای پیگیری نزد خود نگه می دارد. در این صورت خونش برای بیمار مصرف نمی گردد ولی آزمایش خون برای فرد انجام می گیرد و کارت خون برایش صادر می گردد. همه این مراحل به صورت محرمانه صورت می گیرد.
توصیه های لازم بعداز اهدای خون:
تا چند ساعت مایعات بیشتر بنوشید.
اگر سیگاری هستید تا 2 ساعت سیگار نکشید.
بر دستی که خون اهدا کرده اید فشار نیاورید.
تا 24 ساعت کارهای سنگین انجام ندهید.
فهرست مطالب:
تاریخچه انتقال خون
خون چیست؟
ترکیب خون
عناصر سلولی خون
شرایط اهدای خون
مزایای اهدای خون
مقدار خون در بدن
مراحل اهدای خون
توصیه های لازم بعد از اهدای خون
سرنوشت خون اهدایی شما
مصرف کنندگان خون اهدایی شما چه کسانی هستند؟
دمای مناسب برای نگهداری خون و فراورده های آن
گروه های خونی
ارتباط گروه خونی با گیرنده و دهنده ی خون
ارتباط گروه خونی پدر و مادر با فرزندان
انتقال خون خودی ( اتولوگ ) چیست؟
افرزیس ( Apheresis ) چیست؟
پلاسما فرزیس چیست؟
کاربرد پلاسما فرزیس؟
فصد درمانی چیست؟
شامل 31 صفحه فایل word قابل ویرایش
دانلود مقاله خون و انتقال خون
