فهرست مطالب :
پیشگفتار26
بخش اول : جهانی شدن اقتصاد و تحولات آن27
مقدمه :27
تاریخچه جهانی شدن:29
جهانی شدن فرهنگ :31
توضیح صنعت ارتباطات :33
توضیح گسترش و نفوذ بازارهای جهانی :34
توضیج افزایش اقدامات بین المللی در خصوص حفظ بشر :35
توضیح مسائل زیست محیطی :36
ابعاد جهانی شدن :36
توضیح بعد سرمایه داری جهانی شدن :37
توضیح بعد فرهنگی جهانی شدن :38
ویژگیهای جهانی شدن اقتصاد :40
رشد تجارت جهانــــی :40
رشد سرمایه گذاری مستقیم خـــارجی :40
تجارت پــــول و سرمایه :41
جریان آزادانــــه خدمات تولیـــدی :41
توسعه صنعت توریسم :41
پیــامدهای جهـــانی شدن :42
بخش دوم : جهانی شدن اقتصاد در خاور میانه و کشورهای حوزهُ خلیج فارس43
تأثیر جهــانی شدن بر تحولات فرهنگی در کشورهای حوزه خلیج فارس45
خلاصه مقالات دومین همایش دو سالانه اقتصاد ایــــــــران52
بخش سوم : جهانی شدن اقتصاد در ایــــــران56
بین المللی شدن اقتصاد :56
ضعف های اقتصاد ایران57
آسیب های پیوستن به جهانی سازی اقتصادی61
منابع :65
جهانی شدن اقتصاد در ایــــــران
بین المللی شدن اقتصاد :
مهمترین موضوعی که به نظر می رشد در شیو های مسلط بر برنامه ریزی توسعه در ایرا ن همواره مورد غفلت و یا عمدتا" در حاشیه قرار گرفته ، موضوع بین المللی شدن اقتصاد کشور است .
بین المللی شدن اقتصاد ایرا، مانند بین المللی شدن اقتصاد همه کشورها، امری نیست که ما آن را از پیش بررسی کرده ، بپذیریم و یا رد کنیم . بین المللی شدن اقتصاد با گسترش ارتباطات اقتصادی باجریان خارج به تدریج اتفاق می افتد .
افزایش کمی و کیفی داد و ستدها ، قرار دادها و تعاملات در بخش های مختلف اقتصاد با خارج ، اقتصاد ملی را وارد عرصه بین المللی می کند و زمانی که این نوع تعاملات بزرگ و گسترده شد ، اقتصاد ملی را به اندازه حجم و قدرت خود ، جزیی از اقتصاد منطقته و یا اقتصاد جهان می گرداند.
وقتی بخواهیم با یک روبکرد بین المللی برای اقتصاد ملی خودمان برنامه ریزی کنیم بجای آن که فقط نیاز رشد و توسعه بهشهای اقتصادی خود را متغیر اصلی به حساب آوریم ، باید امکانات و جایگاه کشورمان در منطقه و جهان و نسبت کشورمان با کشورهای دیگر را مد نظر قرار دهیم . مثلا" به جای آن که فکر کنیم چگونه چاه های نفت و گاز فلان حوزه را استخراج کنیم ، به این بیند یشیم که ایران در منطقه ای واقع شده که می تواند به یک مرکزیت تولید و توزیع انرژی تبدیل شود با استفاده از شبکه های موجود و برنامه ریزی برای تقویت آن ، می تواند از گاز و نفت را به مناطق مختلف توزیع کند.
اقتصاد ملی کشور ما روز به روز به طور فآینده ای در جریان بین المللی شدن قرار دارد. نا دیده انگاشتن آن ، واقعیت را تغییر تنی دهد بلکه ما را در برخورد با وجوه و مظاهر بین المللی شدن ، به راه حل های مقطعی و روز مره می کشاند. از آنجا مع بین المللی شدن اقتصاد در هر بخش ، یک کانال ارتباطی بین اقتصادخارجی و اقتصاد ملی ایجاد می کند لذا ما را هم در برابر فرصت ها و هم در برابر چال های غیر منتظره قرار می دهد. فقدان برنامه ریزی برای بر خورد با بین المللی شدن به معنی از دست دادن فرصت ها و متاثر شدن از مشکلات و چالش ها خواهد بود.
ضعف های اقتصاد ایران
مشکل ما نه در اصل پیوستن به جهانی سازی اقتصاد ، بلکه در چگونگی پیوستن است . زیرا تجارت بسیاری از کالا های ساده سرمایه ای ، تحت کنترل خریداران عمده خارجی شرکت های چند ملیتی است و آنان در تجارت کالاهایی ، نظیر پوشاک ، منسوجات الکترونیک و غیره آن نقش اصلی را بر عهده دارند .
آنان در بازار رقابت ناقصی که چه فروشنده و خریدار عمده نبض بازار را به دست دارند ، پر سود خود مشغولند اجازه سر بر آوردن به رقبای جدید نمی دهند و انتظار دارند کشور طرف معامله با آنان هیچ گونه ممانعت و مزاحمتی در تملک صنایع داخلی برای خارجیان ایجاد نکند . اکنون شرکت های چند ملیتی در بسیاری صنایع کشورهای تازه صنعتی شده ، مثل الکترونیک ، ماشین آلات ، تجهیزات حمل و نقل و مصنوعات فلزی ، نقش محوری دارند و مالکیت آن ها بر بسیاری از کارخانه ها امری رایج است . در چنین فضایی ، این فکر که ما هرچه را که بخواهیم تولید و به هر کجا بخواهیم صادر می کنیم ، نشانه خام اندیشی است ، زیرا به سادگی می توان در یافت که شرکت های چند ملیتی ، به راحتی مزایای تجارت آزاد را با دوستان جدید خود قسمت نمی کنند و بسیار بیش تر از آن چه ببخشند از ما خواهند ستاد .
از این گذشته ، اقتصاد ایران ، دارای نقطه ضعف هایی است که باید برای آنها چاره ای اندیشید . پیوستن به جهانی سازی اقتصاد ، این ضعف ها را بر طزف نمی سازد و با وجود آن ، نمی توان از مزایای رقابت بین المللی بهره برد . تاکنون در عرصه جهان از بین کشورهای در حال توسعه ، تنها تعدادی اندک توفیق یافته اند که وضعیت جدید اقتصادی جهانی ، بهره برداری کنند و جوامع صنعتی نوینی را پدید آورند ، اما اکثر کشورهای در حال توسعه که چه بسا نقطه ضعفهای برخی از آن ها کمتر از کشور ماست . هنوز نتوانسته اند خود را به تکنولوژی لازم مسلح کنند و در بازار جهانی جایگاه در خوری بیابند که وضع زندگی ملت خود را بهبود بخشند . بنابر این ، تجارت آزاد فرشته رحمتی نیست که در همه جا و با هر و صنعتی ، ملت ها را خوشبخت کند .
ضعف های اقتصاد ایران ممکن است ، بسیار باشد ، ولی ما تنها برخی از آن ها اهمیت زیادی دارد بیان می کنیم :
دانش اقتصاد در ایان ریشه ملی ندارد و یک علم کاملاً وارداتی است و هیچ گاه حالت بومی به به خود نگرفته است و ما از این نظر ، مصرف کننده صرف هستیم . با اینکه متخصصان علوم انسانی در سایر رشته ها ، نظیر حقوق و روانشناسی می کوشند به نوعی یافته های خویش را با ارزش های جامعه ایرانی تطبیق دهند و جای پایی برای خود درسنت ها پیدا کنند ، ولی علم اقتصاد در ایران ، همچنان حالت ترجمه ای خود را حفظ کرده است .
مشکل دیگری که مطرح است ، ضعف برنامه ریزی و مدیریت اقتصادی است این مشکل تا حدی ناشی از سیاست زدگی اقتصاددانان و نادیده گرفتن مصالح و اولویت های اقتصادی ، به انگیزه های جناحی است . بخشی دیگر به سبب سهل گیری و ساده دیدن بیش از حد قضایا و انتخاب آسان ترین راه حل است که معمولاً نارساترین و پرهزینه ترین از آب در می آید . مثلاًبرای جلوگیری از اسراف نان و اتلاف انرژی ، چاره کار افزودن قیمت آن ها دانسته می شود ، اما پس از چندین سال اثر مثبتی پدیدار نمی گردد . در حقیقت نظام برنامه ریزی ، اقتصادی ایران با سابقه طولانی در تدوین برنامه های میان مدت و دراز مدت توسعه ، دچار ضعف تئوریک است .
